AYDIN

BIOS NEDİR? NE İŞE YARAR? A'DAN Z'YE TÜM BİOS AYARLARI

"Basic Input/Output System" (Temel Giriş/Çıkış Sistemi) kelimelerinin baş harflerinin birleşmesinden meydana gelen BIOS, PC'nizin çalışması için gereken temel yapı olarak özetlenebilir Sadece okunabilir bellek (ROM) üzerine yazılmış bir yazılım olan BIOS, anakartınızın özelliklerini yönetebilmeniz/ kullanabilmeniz, diğer donanımlar arasında bir bağ kurması için görev yapar
"Sadece Okunabilir Bellek" üzerinde olmasından dolayı, burada kalıcıdır Kalıcı olmasının bir sebebi ise, her defasında PC'nizi açtığınızda BIOS'un işlem yapmasıdır İşletim sisteminiz ile diğer donanımlarınız arasında bir bağ kurmaya olanak sağlar Örneğin ses kartı, modem gibi parçaları üzerinde barındıran bir anakart aldığınızda, anakartınızın üzerine takılı olan aygıtların listesini işletim sisteminize BIOS verir Anakart üzerinden desteklenen bir donanımı iptal ettiğimizde ise (örneğin, BIOS'dan anakartın ses özelliğini iptal ettik) işletim sisteminiz bu aygıtı artık görmeyecektir Diğer taraftan, BIOS bir yazılım olduğundan, anakartın dengeli + performanslı çalışması için kullanıcılara ayar yapma olanağı sunuyor
Bu paragraftan çıkartacağımız sonucu ise şöyle özetlersek daha kalıcı olabilir: "BIOS, anakartınızın özelliklerini ve üzerine takılı olan donanımların çalışması için gereken parametreleri, kullandığınız işletim sistemine aktaran, minik bir işletim sistemidir"
BIOS'lar ufak işletim sistemi gibidir dedik ya, farklı farklı markaların ürettikleri farklı BIOS'lar var Bunlar: AWARD, AMI ve Phoenix BIOS Phoenix BIOS ile AWARD BIOS birleşerek, bazı anakartlarda ikisinin ortak ürünü olan BIOS'lardan kullanılmaya başlandı

AYDIN

BIOS İLE DİĞER DONANIMLAR ARASINDAKİ İLİŞKİ

BIOS'un minik bir işletim sistemini öğrendikten sonra, diğer donanımlar ile arasındaki bağa biraz daha yakından bakarsak, bu konuyu biraz daha pekiştirmiş olacağız BIOS'un görevlerini kategorize etmek mümkün Anakartın üzerine takılı olan donanımların çalışma adreslerini tayin etmek ve anakart tarafından desteklenen özellikleri kapatmak-açmak ve bu özelliklerini değerlerini değiştirmek, gözlemlemek
BIOS, üzerine takılı olan donanımların çalışma adreslerini, kullandığınız işletim sistemine bildirerek, onların doğru düzgün çalışmasına olanak tanıyor Normal şartlarda BIOS, aygıtların çalışma adreslerini biraz cömert davranarak işletim sistemine yaptırmayı uygun görüyor Ama bu her zaman işleyen bir yöntem değil Kalabalık ek donanıma sahip bir sistemde, bazı donanımların "çalışma adresleri", kullandığınız işletim sistemi tarafından aynı atanınca, çakışma dediğimiz olay ortaya çıkıyor Donanımlar kendi aralarında, "burası benim, şurası senin" gibi kavga ederler ara sıra Çoğu zaman, aynı "çalışma adresine" sahip donanımlar kendi aralarında bu yeri paylaşarak sorun çıkartmazken, bazılar ise inatçılık eder ve "yok arkadaş burası illa benim; sen git başka yere yerleş" şeklinde uyumsuzluk çıkarabilir Bu sayede iki donanımda birbirine küser ve ikisi de çalışmaz Ama, BIOS'a girip, aygıtların kullanması gerektiği çalışma adreslerini (IRQ, DMA vs) kendiniz belirlediğinizde bütün her şey kuzu kuzu çalışmasına devam eder Diğer taraftan, örneğin, anakartın açılışta ilk olarak hangi aygıtı (HDD, Floppy, SCSI) kullanmasını istiyorsanız, bunu BIOS'dan halledebilmeniz mümkün İşte bu örnekte olduğu gibi, anakartınızın desteklediği özelliklerini bu şekilde kullanabiliyorsunuz/değiştirebiliyorsunuz
Bu anlattıklarımızdan sonra, PC'yi açtıktan sonra nelerin olduğunu az çok kestirebilmemiz mümkün Güç Düğmesine bastıktan hemen sonra, BIOS devreye giriyor ve POST (Power On Self Test) denen kısa bir analiz-test yapıyor Bu analiz ile birlikte, üzerine takılı olan PnP (Tak ve Çalıştır) aygıtları tanımaya olanak sağlıyor Bir aksilik olduğunda bunu size yazılı mesaj olarak ya da ses ile bildiriyor Tahmin edeceğiniz üzere, BIOS, -diğer anlamda- PC'nizin boot etmesi için gereken bir sistemdir BIOS olmaz ise, sistem açılmıyor Bu konulara ilerleyen sayfalarda ayrıntısıyla değineceğiz
İlk etapta, BIOS'da yer alan ayarların ne anlama geldiğini ve hangisi kullanmanın avantajlı olduğuna bakarsak, ilerde anlatacağımız performans ipuçlarına hem yabancı kalmazsınız, hem de artık ayar yaparken fazla zorlanmazsınız

AYDIN

BIOS AYARLARI


BIOS ayarlarını, BIOS Setup adı verilen bir arabirim aracılığı ile yapıyoruz Farklı firmaların BIOS'unun bulunduğundan bahsedip, bunların AWARD, AMI ve Phoenix olduğunu söyledik Hemen aklımıza bir soru gelecektir: BIOS ayarları, bu BIOS sistemlerine göre farklılık göstermiyor mu? Hepsinde aynı görevleri yapan ayarlar bulunuyor Ama bazen ifade edilme tarzları farklılık gösterebiliyor Bazı firmalar ise, BIOS'una kendine has özellikler ekleyebiliyor Mesela Abit, kendi anakartlarındaki BIOS'larına Soft Menu II&III bölümünü ekleyerek, işlemci hız-voltaj ayarlarının buradan yapılmasına olanak sağlıyor
Bir de arabirim farklılığı olabiliyor Örneğin AWARD BIOS'un şu anda iki farklı sürümü bulunuyor Birisi Moduler diğeri ise Medallion Award Moduler BIOS, hepimizin aşina olduğu BIOS arabirimine sahip Award Medallion BIOS ise, Phoenix BIOS'un arabirimi ile AWARD BIOS'un özelliklerinin karışmasından oluşmuş Zira belli bir süre önce Award BIOS ile Phoenix BIOS birleşmişti Diğer taraftan ise, anlatacağımız ayarlar bütün BIOS'lar için geçerli Farklı ayarlar söz konusu olduğunda ayrı bir paragraf açıp bunları işaret edeceğiz
Şimdi işlemlere başlıyoruz PC'niz tam POST ekranındayken, Del veya F2 tuşlarına basarak BIOS Setup'a girebilirsiniz AWARD Moduler BIOS ile AMI BIOS'un başlangıç görüntüleri aynı olacaktır AWARD Medallion BIOS ise daha önce bahsettiğimiz gibi farklı
NOT: Anlatacağımız BIOS ayarları, Award Moduler&Medallion BIOS Ver600 ve AMI BIOS Ver121C baz alınarak hazırlanmıştır

AYDIN

STANDART CMOS SETUP
Ön-Not 1: Ayarları değiştirmek için <+> ve <-> tuşlarını kullanabilirsiniz
Ön-Not 2: Enabled: Etkin, Disabled: İptal edilmiş anlamına geliyor

Bu bölümde, IDE aygıtlarını ayarlayabilir/tanıtabilir, saat/tarihi değiştirebilir, hata kontrol denetiminin özelliklerini değiştirebilirsiniz Anakartınızı yeni aldığınızda yada pili bittiğinde, genelde bu bölüme girip IDE aygıtlarımızı tanıtır, saati ve tarihi ayarlarız Diskimiz hangi porta takılıysa, örneğin Primary Master portunun üzerine gidip ENTER tuşuna basmamız yeterli oluyor Bu şekilde diskimizin kafa sayısı, silindir sayısı otomatik olarak algılanacaktır Fakat bazı eski tip sabit disklerde, bu ayarları kendimiz ayarlamak zorundayız Bu ayarları kendiniz ayarlamak istiyorsanız, ilgili porta gelip ENTER tuşuna basın ve Access Mode veya Type'ı user defined yaparsanız, Kafa sayısı gibi ayarları kendiniz ayarlayabilecek konuma geleceksiniz
Dediğimiz gibi, eğer aygıtları otomatik olarak algılatmak istiyorsanız, ilgili IDE portunun üzerine gelip ENTER'a basın Eğer, IDE aygıtı takılmayan kanallar var ise, bu bölümleri <-><+> tuşları ile None konumuna getirin
Drive A/B: Bu bölüm disket sürücünüz içindir Eskiden PC'lerde iki tane disket sürücü bulunabildiğinden A ve B seçenekleri konmuş Ama artık tüm PC'lerde bir tane disket sürücü var Bu durumda bunlardan bir tanesini ayarlayıp, diğerini None (yani sürücü yok) yapmanız gerekiyor Günümüzde disket sürücüler genelde 144 MB 35 in Olduğundan bu ayar bu şekilde yapılır Bazı sürücüler 288 MB'lık disketleri de okuyabilmesine karşın, bu diskler piyasada yok Eğer A'yı None yapıp, B'yi 1,44 MB 35 in olarak ayarlarsanız, disket sürücünüz harfi A değil, B olur
Floppy 3 Mode Support : 1,2 MB'lık bazı disketleri okuyabilen disket sürücüleri kullanmak istediğimiz zaman kullanacağımız bir özellik Genelde Japonya'da kullanılan bir standart Normalde Disabled olarak gelir Disket sürücünüz bu standardı destekliyor ise, tanımladığını disket sürücü harfine göre A veya B'yi seçerek, bu özelliği aktif hale getirebilirsiniz
Video: Bu seçenek ekran kartınızın türünü belirler CGA 40, CGA 80, Mono türündekiler artık çok eskide kaldığından bu ayar EGA/VEGA şeklinde kalmalıdır
Halt On: Sistem açılırken, BIOS'un karşılaştığı hangi bir hatada/hatalarda, sistemi durduracağını belirler "All Errors" seçeneği aktif iken, BIOS'un karşılaştığı her hatada sistem durur ve size hata mesajı belirtir "All, But Diskette" seçeneği, disket sürücü hataları hariç diğer hataların hepsine sistem kendini açılışta durdurur "No Errors" seçeneği seçildiğinde, sistem herhangi bir hatayı gözetmeksizin açılışına devam etmeye çalışır
Fakat hataları görebilmek amacıyla, bu seçeneğin "All Errors" şeklinde kalması tavsiye edilebilir

AYDIN

ADVANCED BIOS FEATURES SETUP


Sistem özelliklerini belirleyen ayarları bu bölümden değiştirebilir, iptal edebilir, etkin hale getirebilirsiniz Bu bölümdeki bazı ayarlar, default halde, yani BIOS'un kendisinin önerdiği halde kalmalıdır Bu arada, ekranın alt bölümünde, ayarları nasıl değiştireceğiniz ve nasıl yardım alabileceğiniz ile ilgili ayarlar mevcut
Virus Warning: Eğer bu ayar etkin edildiğinde (enabled), sabit disk(ler)inizin boot bölümüne bilgi yazılmaya çalışıldığı zaman bir uyarı mesajı çıkarır Bu özellik normalde iptal edilmiş halde [Disabled] geliyor Eğer işletim sistemi yüklerken sorun çıkmamasını istiyorsanız, bu ayarın [Disabled] konumunda olmasına özen gösterin İşletim sistemini yükledikten sonra bu ayarı aktif konuma [Enabled] getirebilirsiniz
CPU Internal Cache: Şu saatten sonra takacağınız tüm işlemciler dahili önbelleğe (Internal Cache), yani Level1 önbelleğe sahip olduğundan, bu ayar Enabled konumunda olmalıdır
External Cache: Kullandığınız işlemci eğer Level2 önbellek taşıyorsa, ki artık satılan tüm işlemciler taşıyor, bu ayarı da Enabled konumuna getirmeniz gerekiyor Eğer Celeron 266 gibi, Level2 önbelleğe sahip olmayan bir işlemci kullanırsanız, bu ayarı Disabled konumuna getirebilirsiniz Aksi takdirde bazı sorunlar yaşabilmeniz olası Performans açısından bu ayar çok önemli olduğundan, bu ayara dikkat etmenizi öneriyoruz
CPU Level2 Cache ECC Checking: Level2 Cache (2 seviye önbellek) hata düzeltme özelliğini kapatıp açmaya yarar Açık konumda tutmanız daha mantıklıdır [Enabled]
BIOS Update: Bu özellik, BIOS'a yerleştirilmiş, işlemciyi gereken bilgiyi güncelleme yapan bir özelliktir Bu ayar varsayılan olarak [Enable]'da iken, boot esnasında bütün işlemci bilgisini yükleyecektir
Processor Number Feature: İşlemci seri numarası, herhangi bir numara olup, üretilen her Pentium III işlemcide bulunup, Internet üzerinden kullanıcıyı ayrıt etmeye yaramakta Eğer gelişmiş güvenlik işleriyle ya da Internet üzerinden iş yapıyorsanız bu ayarı [Enable] yapın Aksi takdirde [Disabled] konumuna getirebilirsiniz
Not: Bu ayar sadece Pentium III işlemcili bir bilgisayarda etkindir
Quick Power On Self Test: Bu ayar aktif konumda iken [Enabled], BIOS, test-analiz etme süresini kısaltarak açılışı kısaltarak, bilgisayarın açılmasını hızlandırabilirsiniz Örneğin bu ayar [Enabled] konumunda iken, bellek sadece 1 kere sayılacaktır Aksi takdirde 3 kere sayılır
NOT: AWARD Medallion BIOS'da, "Quick Power On Self Test" ayarı, Boot menüsünde bulunuyor
First/Second/Third Boot Device: Sisteminiz açılırken, ilk olarak hangi aygıttan açılmayı deneyeceğini ayarlamak içindir First Boot Device ayarını [HDD-0] moduna getirirseniz, BIOS diğer boot edilebilir aygıtları aramadan işletim sisteminizi yükleyecektir Bilgisayarınız Disket veya CD-Sürücüden açmanız icap ettiğinde, First Boot Device seçeneğini değiştirebilirsiniz
NOT: AWARD Medallion BIOS'da, Boot sırasını seçmek için Boot menüsüne gitmeniz gerekiyor
Boot Other Device: Bu ayara [Enabled] edildiğinde, BIOS; belirlediğiniz birinci, ikinci ve üçüncü boot aygıtlar içinde boot edilebilir bir ortam bulamaz ise, boot edilebilir bir medya bulabilmek için diğer aygıtlara bakar
Swap Floppy Drive: Eğer sisteminizde iki tane Disket Sürücü var ise, bu ayarı etkin ederseniz [Enabled], A sürücüsü B gibi; B sürücüsü de A sürücüsü gibi davranacaktır
Boot Up Floppy Seek: Eğer bu ayar [Enabled] konumuna getirilirse, BIOS disket sürücünüzün 40 veya 80 izli olup olmadığını kontrol eder Sadece başlangıçta bu kontrol yapılır [Disabled] ederseniz, sistem çalıştığı esnada, kafası estikçe disket sürücüyü kontrol edebilir Dolayısıyla bu ayar [Enabled] konumunda kalmalıdır
Boot Up Numlock Status: Bu ayar aktif hale geldiğinde [Enabled], açılışta otomatik olarak Num Lock'u açar [Enabled] olarak kalmasını öneririz
Gate A20 Option: Bu ayar ile A20 kapısının nasıl işleneceğini belirler A20 kapısı, 1 MB'tan büyük bellekleri adreslemek için, önceden klavyelerde kullanılan bir aygıt idi Şu anda anakartlar bu özelliği kendi üzerilerinde taşımaktadır Bu ayarı önerilen seçenekte bırakmak faydalı olacaktır
Typematic Rate Setting: [Enabled] konumundaysa, aşağıdaki iki ayarı değiştirebilirsiniz
Typematic Rate: Basılı tutulan klavye tuşlarını sistemin algılama hızını belirler Örneğin, 6 seçiliyse, bir tuşu basılı tuttuğunuzda saniyede 6 karakter yazar
Typematic Delay: Bir klavye tulu basılı tutulduğunda, ilk karakterin görüntülenmesi ile ikinci karakterin görüntülenmesi arasındaki gecikme süresini belirler Bu ayar 250, 500, 750 ve 1000 milisaniye olarak seçilebilir
Security Option: BIOS'a şifre koyduğunuzda, güvenlik sorgulamasını nerede yapacağını buradan seçiyorsunuz Örneğin [Setup] ayarı seçildiğinde, BIOS'a şifre koysanız bile, sistem normal bir şekilde açılacak ama BIOS Setup'a girdiğinizde şifre isteyecektir
Aynı şekilde, [System] ayarı seçilirse, şifre sorgulaması açılışta da yapılacaktır İlerleyen bölümlerde , sisteme nasıl şifre koyacağınızı anlatacağız
OS Select for DRAM > 64 MB: Eğer 64 MB'dan fazla bellek ile IBM'in OS/2 işletim sistemini kullanıyorsanız, bu ayarı [Enabled] konumuna getirmelisiniz Aksi takdirde, [Disabled] konumunda olmalıdır
Video BIOS Shadow: [Enabled] konumunda iken, Ekran Kartının BIOS bilgilerini RAM'a aktararak, bu bilgilere hızlı ulaşımı sağlar
o xxxxxx - xxxxxx Shadow: Sisteminize taktığınız diğer ROM'a sahip kartların ROM bilgilerini RAM'a aktarmak için kullanılan ayardır Bu işlemi yapabilmek için, kartların bulunduğu adresleri bilmeniz gerekiyor Ayrıca, her ROM'un belleğe aktarımı, 640K ile 1024K arasında bir bellek alanı tükettiğinden, bu ayarların hepsinin [Disabled] konumunda olması önerilir

AYDIN

ADVANCED CHIPSET FEATURES


Bu bölümde, anakartınızın ve sistemi oluşturan parçaların kritik özellikleri hakkında oynamalar yapacağınız bölüm Çoğu değer, varsayılan ayarlarında bırakılmalı Eğer yanlış bir ayar yapılırsa, sistemde stabilite sorunları vs baş gösterebilir Dolayısıyla, vereceğimiz önerilere kulak vermeniz, menfaatiniz icabıdır
SDRAM Configuration: SDRAM Modüllerinizi hızlarını ve özelliklerini bu menüden ayarlayabiliyorsunuz [By SPD] ayarına getirirseniz, bellek modülünüz üzerinde bulunan SPD (Serial Presence Detect) entegresi tarafından sağlanan bilgiler eşliğinde, kullandığınız bellek zamanlamaları belirleniyor Award Moduler BIOS'da bu ayar yok Dolayısıyla aşağıda açıklayacağımız bölümlerde, Bellek ayarlarını değiştirecekseniz, çok dikkat etmeniz gerekiyor Award Medallion BIOS'da var Eğer bu ayarı [User Define] yaparsanız, aşağıdaki ayarlar aktif olacak ve bellek zamanlamalarını siz kendiniz ayarlayabileceksiniz
Bank x/x+1 DRAM Timing: Güncel VIA yongasetli anakartlarda bulunan bu seçenek, farklı DIMM slotlarına taktığınız bellekler için, farklı farklı zamanlamalar atayabiliyorsunuz Bu ayar normalde, [10ns] modunda geliyor ve bu ayarlarda sorun yaşamıyorsunuz Belleğinizin üzerinde yazan verilere göre ve bulunduğu DIMM slotuna göre, erişim süresi ayarlarını buradan değiştirebilirsiniz
SDRAM Cycle Length: İşte bellek performansınızı etkileyecek bir ayar Varsayılan olarak [3] ns şeklinde geliyor SDRAM Cycle Length, kabaca, bilgisayarınız bellekte bir arama emri verdikten sonra bu bilginin aranmasına kadar geçen gecikme süresine denir Düşük olması daha iyidir Kaliteli belleklerde bu süre 2 ns olduğundan, belleklerinizin üzerinde yazanlara göre, bu ayarı 2 ns yapmanız önerilir Eğer stabilite sorunları yaşarsanız, tekrar [3] ayarına getirin
SDRAM RAS to CAS Delay: SDRAM aktif komutu ile oku/yaz komutu arasında geçen gecikmedir Not: Bu ayar AWARD Moduler BIOS'da kullanılmamaktadır AWARD Medallion BIOS'da bulunmaktadır
SDRAM RAS Precharge Time: Bu ayar, SDRAM'ın görevsiz kaldığı zamandan, komut gelene kadar geçen zamanı kontrol eder Normalde 3 ns şeklinde kalmalıdır
SDRAM Cycle Time: Bu ayar, SDRAM parametreleri olan Tras ve Trc yönetimi için kullanılır Tras, SDRAM'ın aktif komutu ile hazır olma durumuna geçene kadar gereken minimum saat vuruş sayısı kontrol eder Trc ise, SDRAM'ın aktif olması ile tekrar aktif olması için gereken minimum saat vuruşu sayısını belirler Bu ayarları anakartınız kitapçığında tavsiye edilen şekilde kullanmanızı öneriyoruz NOT: Bu ayara, AWARD Medallion BIOS'da rastladık
DRAM Clock: Kullandığınız belleğin çalışma hızını bu ayar ile belirleyebilirsiniz Bu ayar Güncel VIA yongasetli anakartlarda bulunuyor Bu ayar ile, belleklerinizi, sistem çalışma hızıyla asenkron çalıştırabileceksiniz Örneğin Celeron işlemci kullandığınızda, normal de sistem hızı 66 MHz'dir Bu ayar normalde [HostCLK] modunda geldiğinden, bellekleriniz de 66 MHz'de çalışacaktır Fakat bu ayarı, [HostCLK+33MHz] moduna getirirseniz, bellekleriniz 33 MHz daha hızlı yani 100 MHz de çalışmaya başlayacaktır Aynı şekilde, 100 MHz sistem veriyolu hızı ile çalışan bir işlemci kullandığınızda, [HostCLK+33MHz] moduna geçtiğinizde bu sefer bellekleriniz 133 MHz'de çalışacak ve belleklerinizden maksimum performansı alacaksınız [HostCLK-33MHz] ayarını seçerek ise, belleklerinizi 66 MHz de çalıştırabilirsiniz 133 MHz sistem veriyolu hızında çalışan bir işlemci kullandığınızda, bellek hızınızı artık daha fazla arttıramıyorsunuz ve seçenek olarak sadece [HostCLK ve [HostCLK-33 MHz] kalıyor NOT: Bu ayar, güncel VIA yongasetli anakartlarda bulunmaktadır
Yukarıda bahsettiğimiz ayar, AWARD Medallion BIOS'a "System/SDRAM Frequency Ratio" şeklinde aktarılmış Burada ise, oran seçiyoruz Örneğin, 100 MHz'lik bir işlemci kullandığımızda, bu ayarı 4/3 moduna getirirsek, 133 MHz de çalışmış olacağız "Bellek çalışma hızı = FSB X Seçtiğiniz Oran" şeklinde bir formül çıkarmak mümkün
Memory Hole (Memory Hole At 15M-16M): Bu ayar, bazı ISA genişleme kartlarının performanslarını arttırmak için ihtiyaç duyduğu adres boşluğunu ayırmaya olanak tanır Adres boşluğunu belli bir ayara getirirseniz, bu seçilen bellek boşluğu sistem için kullanılamaz olacaktır Genişleme kartları sadece 16MB'a kadar belleğe erişebilir AWARD Moduler BIOS için Seçenekler: [Disabled] [15M-16M], AWARD Medallion BIOS için Seçenekler: [Enabled] [Disabled]
P2C / C2P Concurrancy: Bu ayar, bellek/işlemci/PCI komutlarının uyuşması için konulmuştur [Enabled] konumunda bulundurulması önerilir
Fast R-W Turn Around: DRAM için hızlı yazma/okuma döngüsünü aktivite etmek için kullanılır Varsayılan ayar olan [Disabled]'da kalması tavsiye edilir
System BIOS / Video RAM Cacheable: Anakart BIOS bilgilerini belleğe atıp atmayacağını kontrol etmek içindir Daha önce bahsedilen, Video ROM BIOS Shadow'un aksine, Ekran kartının belleklerinde (ROM'unda değil) olan bilgiyi belleğe aktarıp aktarmayacağını belirlemeniz içindir Bu şekilde, ekran kartınızda bir performans artışı yaşamanız mümkün İki ayarı birden [Enabled] konumuna getirmenizde fayda var
AGP(Graphics) Aperture Size: AGP grafik kartı tarafından kullanılabilecek Sistem Belleğini belirlemeniz içindir Normal olarak, 64MB seçilidir Bu ayarda kalmasının bir mahsuru yok
AGP-4X Mode: AGP-4X destekli bir ekran kartı kullanıyorsanız, bu ayarı [Enabled] durumuna getirin AGP-2X destekli bir ekran kartınız var ise, stabilite problemleri yaşamamak için [Disabled] konumuna getirmeniz mantıklı olacaktır
AGP Driving Control: AGP çalışma ayarlarını kontrol etmekte kullanılan bir ayar [Auto] seçeneğinde bırakmanız faydalı olacaktır
AGP Fast Write: Bu ayar ile, Fast Write özelliğini açarak, ekran kartı performansınızda bir artış edebilmeniz mümkün Fast Write modunun özelliği , bilgiyi işlemciden direkt AGP veriyoluna aktarması Araya sistem belleğini katmıyor Bunda dolayı, performans artışı söz konusu olabilir
On Chip USB: Eğer sisteminizde USB aygıt var ise, bu ayarı [Enabled] yapın Eğer yok ise [Disabled] yapabilirsiniz AWARD Medallion BIOS'da bu ayar biraz geliştirilmiş bir şekilde sunuluyor Seçenekler için sunulan [Auto] modu, sisteminizde USB aygıt olup olmadığını kendisi kontrol ediyor ve ona göre USB özelliğini devre dışı bırakıyor veya etkinleştiriyor Ama USB aygıt kullanıyorsanız bu ayarın [Enabled] kalması mantıklı olacaktır
USB Keyboard Support: Eğer USB Klavye kullanıyorsanız, bu ayarı [Enabled] konumuna getirin
CPU to PCI Write Buffer: [Enabled] konumuna getirildiğinde, PCI veriyoluna 4 dize değerine kadar bilgi, işlemci kullanılmadan yazılabilir Eğer [Disabled] konumuna getirilirse, direkt yazma olayı kullanılmaz ve PCI veriyolu "ben veri almaya hazırım" sinyali verene kadar işlemci okuma devri tamamlanmaz [Enabled] ayarında olmasını tavsiye ederiz
PCI Dynamic Bursting: [Enabled] konumunda iken, tek komut ile çok fazla bilgi PCI veri yoluna aktarılmak istendiğinde, bu özellik devreye girerek performans arttırmaya yarıyor Bu ayarın, [Enabled] modunda olmasını tavsiye ediyoruz
Memory Parity/ECC Check: Kullandığınız belleklerin hata bulma ve düzeltme özelliği var ise bu ayarı [Enabled] konumuna getirmelisiniz
In Order Queue Depth: Yeni anakartların bazılarında bulunan bu ayar, performans açısından önemli Bu ayar ile, CPU komutları işlemden önce kaç tane komutun kuyruğa alınabileceği ayarlanabiliyor İki seçenek var [1] ve [4] [4] olarak bırakmanız performansı arttıracaktır Fakat biraz önce de işaret ettiğimiz gibi, bu ayar her anakartta bulunmuyor
High Priority PCI Mode: Asus CUSL2'de rastladığımız bu ayar [Enabled] konumuna getirilirse, 1 PCI Slota daha fazla öncelik tanınacak ve IEEE1394 kartı gibi bol miktarda veri bant genişliği isteyen donanımlarda performans arttırabilecek
Diğer Ayarlamalar: Advanced Chipset Features bölümünde bulunan:
- PCI Master 0 WS Write
- PCI Delay Transaction
- PCI #2 Access #1 Retry
- AGP Master 1 WS Write
- AGP Master 1 WS Read
ayarlarını, anakartınızın kitapçığında önerilen değerlere getirerek kullanın Önemli olan ve değiştirebileceğiz ayarları biz yukarda belirttik
i815/i815E yongasetli anakartlarda, entegre edilmiş grafik çekirdeği olduğunda, bu grafik çekirdeği ile ilgili ayarları yapabilmeniz mümkün Bu ayarların bir kısmı, AIMM (AGP Inline Memory Module) kartını takınca ortaya çıkıyor Örneğin Display Cache ayarları AIMM kartı kullanmazsanız ortaya çıkmıyor Tabii ki entegre grafik çekirdeğini kullanmak gerekiyor bu ayarları yapabilmeniz için

AYDIN

INTEGRATED PERIPHERALS


Bu bölümde, anakartınızın üzerinde bulunan giriş/çıkış portları, IDE portları gibi aygıtların yönetimini yapıyorsunuz
OnChip IDE Channel 0/1: Birinci/İkinci IDE portunu etkin/iptal edebilirsiniz [Enabled] şeklinde kalması tavsiye edilir Bazen BIOS güncellemelerinden sonra, bazı IDE aygıtların çalışmadığında şikayet edilir Bu bölüme girip IDE Portlarının iptal edilip edilmediğine bakmanız iyi olur
IDE Prefetch Mode: Bu modu destekleyen IDE aygıtlar ile bu ayar kullanılırsa, aygıtların performansından iyileşme smz konusu olabilir [Enabled] ayarında olması tavsiye edilir
Primary/Secondary Master/Slave PIO: Taktığınız aygıtların PIO modlarını bu bölümde belirleyebilirsiniz [Auto] seçeneğinde bırakırsanız, ilgili IDE aygıtı için uygun olan PIO Modu otomatik olarak seçilecektir
Primary/Secondary Master/Slave UDMA: Ide aygıtların direkt bellek erişimini kontrol edebileceğiniz ayar [Auto] sekmesinde kalması, her IDE aygıt için uygun olan modun otomatik seçilmesi bakımından faydalı olacaktır
Init Display First: Bu ayar ile, sisteme güç verdikten sonra hangi görüntü aygıtının ilk olarak kontrol edileceğini belirtir AGP ekran kartı kullanıyorsanız [AGP], PCI ekran kartı kullanıyorsanız, [PCI Slot] ayarlarını seçmeniz mantıklı olacaktır
IDE HDD Block Mode: Eğer IDE aygıtınız bu modu destekliyor ise, IDE aygıtlara erişimi hızlandırabilir
OnBoard PCI Audio/Modem: Eğer anakartınızın üzerinde entegre edilmiş ses/modem entegresi var ise, bu ayar ile onları etkinleştirebilir / iptal edebilirsiniz
Onboard FDC Controller: Disket Sürücü kontrolcüsünü iptal/etkin etmek için kullanılan ayardır [Enabled] konumunda kalmalıdır
Onboard Serial Port 1/2: Seri Portlarınız için IRQ değerini ve bellek adresini atamanız için bu ayar konmuştur 1 seri portu için varsayılan ayar 3F8/IRQ4'dür 2 seri portu için ise, 2F8/IRQ3'dür
POWER ON Function: Bilgisayarınızı nasıl açacağınızı belirlemek için bu menü kullanılabilir Örneğin klavye ile bilgisayarınızı açmak istediğinizde, klavyenin hangi tuşları ile bilgisayarınızı açmak istediğinizi buradan tanımlıyorsunuz Mouse'dan ve klavyeden açma özellikleri USB Klavye ve Mouse ile işlemiyor Bunun için PS/2 Mouse ve Klavye kullanmak gerekiyor Ayrıca Klavyeden ve Mouse'dan bilgisayarınızı açabilmek için, bazı anakartlarda jumper oynaması yapmanız gerekebiliyor
UART Mode Select: Infrared portu destekleyen anakartlarda bulunan bir özellik Kızılötesi aygıtların gerektirdiği özelliklere göre, bu ayar [IrDA] veya [ASKIR] moduna getirilebilir Infrared aygıt kullanılmayacak ise [Normal] moda getirilmesi tavsiye edilir
UART2 Duplex Mode: UART Modu olarak IrDA veya ASKIR seçildiğinde bu ayar aktif olur Bu şekilde full-duplex veya half-duplex transfer modunu seçebileceksiniz
IR Transmittion delay: IR durumu olan Rx'den Tx moduna veya Tx'den Rx moduna geçiş için gecikmeyi açar/kapatır
Onboard Parallel Port: Paralel portun çalışma adresini belirlemek için bu bölüm kullanılır Varsayılan ayarı 378H/IRQ7'dir
Parallel Port Mode: Paralel portun çalışma modunu belirler "EPP" maksimum hızda çift yönlü çalışma hızıdır "ECP", paralel portun iki yönde maksimum transfer hızından da hızlı çalışmasına izin verir "ECP+EPP", normal hızda iki yönlü çalışmaya izin verir SPP ise Standart Paralel Port anlamına geliyor Eğer bağladığınız paralel aygıt, yüksek performans istiyor ise, aygıtın türüne göre, EPP veya ECP seçilmelidir ECP Modu direkt bellek erişimine ihtiyaç duyduğundan, EPP modu seçildiğinde, sizden bir DMA adresi atanması istenecektir BIOS'un önerdiği ayarda kalmasında bir sakınca yok EPP modunu seçerseniz, EPP modu seçmeniz gerekecek Eğer kullandığınız paralel aygıt, EPP modunu istiyor ise, hangi EPP modunda çalışacağını kullanım kılavuzunda belirtmiştir
PWRON After PWR Fail: Bu ayar [Enabled] konumuna getirildiğinde, bilgisayarınız çalışırken elektrik giderse, elektrik geldiğinde bilgisayarı tekrar otomatik olarak açıyor [Disabled] konumunda kalmasını tavsiye ediyoruz