İllerİmİzİn Adi Nereden Gelİyor?

[MERVAN]

EDİRNE - TOKAT - ISPARTA -

ANKARA - İZMİR - UŞAK - DENİZLİ -

ÇORUM - KONYA - ZONGULDAK -

KARAMAN - BALIKESİR - BİLECİK


Edirne
Eski çaglarda Odnsler'in yerleşti i Orestia yöresinde aynı adla kuruldugu bilinen kent,

IS 2 yüzyılın ilk yarısında buraya gelen Roma İmparatoru Hadrianus tarafından imar

edildi ve bu nedenle kent Hadrianopolis adıyla anıldı Osmanlı döneminde Edrinabolu

, Edrune, Edrene adlarıyla anılan kente sonralan Edirne dendi


Tokat

Tokat adının nereden kaynaklandı ına ilişkin bilgi yoktur Bazı kaynaklarda,

"surlarla çevrili kent" anlamına gelen Tohkat ya da Tokkat adının zamanla

Tokat'a dönüştügü ileri sürülürKentin tarihsel çekirdegi, güneybatıdaki

Hisartepe'de yer alan Tokat Kalesi'dir Bizans döneminde önemli bir

savunma üssü olan Tokat Kalesi, Anadolu Selçukluları ve Osmanlılar

tarafından onarılarak aynı amacın yanı sıra cezaevi olarak da kullanıldı

Yeşilırımak'a katılan Behzat Deresi vadisinin yamaçlarında kurulmuş

olan kentin en eski mahalleleri Hisartepe'nin eteklerinde yer alır


Isparta

Bir ilkça kenti olan Baris, Bizans döneminde önemli bir dinsel merkezdi

Bu dönemlerden günümüze belirgin kalıntıların ulaşmamasının nedeni depremlerin

yol açtı ı yıkımlardırBir Türkmen Beyli i olan Hamidogullan döneminde bir süre

bu beyli in merkezi olan kent Hamidâbad adıyla anıldı Hamidâbad,

Osmanlı döneminde Hamideli ya da Hamid adı verilen sancagın merkeziydi

1919'da bir hafta kadar İtalyanlar'ın işgali altında kalankente, Cumhuriyet'in

ilanından sonra yörenin tarihsel adından esinlenerek Isparta adı verildi

Ankara

Ankara adı bir söylenceye göre, kentin kurucusu Frig Kralı Gordius'un oglu Midas' tan

gelmektedir Frig söylencelerine göre Midas gemi çapasım bulan kişidir ve kentin ilk

adı olan Ankira gemi çapası anlamına gelir Birbirine yakın ama de işik birçok adla

anılan kente sonraları Engürü denmeye başlanmıştır Bu sözcük Farsça üzüm

anlamına gelen 'tengür 'den türemiştir


İzmir
İzmir kentinin tarihsel çekirde i iki kesimden oluşur Bunlardan ilki, daha eski olan Bayraklı

Höyügü'dür Ilk kez İÖ 3000'lerde yerleşildi i sanılan Bayraklı'da ÎÖ 2000'lerde Lelegler yaşıyordu

Hititler'den etkilendigine ilişkin bilgiler bulunan kent, o dönemde taş temeller üstünde yükselen

kerpiçten bir surla çevriliydi İÖ 12 yüzyılda Efes'ten gelen İyonlar Bayraklı'nın güneyinde

bugünkü Hal kapınar yöresine yerleşerek Navlokhon adıyla anılan bir kent kurdular

Kuruldugu dönemde Bayraklı, Anadolu' daki bazı yerleşim yerleri gibi Smurne adıyla

anılıyordu Daha sonra İyonlar ile Aioller'in yaşamaya başladı ı kent, Eski Yunanca'da

yazıldıgı gibi Smyrna olarak adlandırıldı İyon yazımında Smirni ya da Zmirni

adı zamanla İzmir'e dönüştü


Eskişehir

Eskiça da Frigya Krallı ı'nın başlıca kentlerinden biri, bugünkü Eskişehir

kentinin kuzeydo usunda kuruldu u sanılan Dorytaion' du Tarih boyunca

yöreyi ele geçirmek isteyenlerin saldırılarına u rayan bu kentin surlan ;

pek çok kez onarılmış ya da yeniden yapılmıştır ÎS 8 yüzyılda yöreye

gelen Araplar bu kente Düriliya ya da Druliya adını verdi Daha sonra

Anadolu Selçukluları, Bizanslılar ve Haçlılar arasında savaşlara neden olan

Dorylaion, 12 yüzyıl sonlanna gelindi inde yıkıntı durumunda eski bir kent

görünümündeydi Yöreyi ele geçiren II Kılıç Arslan Dorylaion'un güneyinde

yeni bir kent kurdurdu Artık Dorylaion "eski şehir" diye adlandırılıyordu

Bir söylentiye göre, zamanla yeni kent de "eski şehir" diye adlandırılmaya

başlandı ve böylece kentin adı Eskişehir olarak yerleşti Sonraları bir

konaklama ve ticaret merkezi olarak gelişen kent, 19 Yüzyılda

demiryolunun gelmesiyle daha da önem kazandı


UŞAK
Bilinen en eski adı Temenothyrai olan kentin Frigler tarafından kuruldu u sanılmaktadır Yöreye yerleşmelerinden sonra kent, Türk menler tarafından "aşıklar" anlamında Uşşak olarak adlandırıldı Daha sonra Germiyano ullan döneminde gerçekleştirilen bayındırlık çalışmaları sonucunda önem kazanan ve adı giderek Uşak'a dönüşen kent 16 yüzyılda tanınmış bir halıcılık merkeziydi Bu sırada Osmanlı Devleti'nin çeşitli bölgelerinde yapılan saray ve camilerin tabanlarım kaplamak için Uşak'ta halılar dokundu

Bu özelli ini yüzyıllar boyunca koruyan kentte dokumacılık makineleşmeye başladı 1894'te bir yangından büyük ölçüde zarar gören kent, 1896'da demiryoluyla izmir'e ba landı Dışarıya sattı ı halılanni eskiden Çivril üzerinden îzmir'e gönderen Uşak, böylece do rudan ulaşım olana ına kavuştu 20 yüzyıl başlarında Uşak ülkenin önemli merkezlerindendi Bu yıllarda elektrikten yararlanan ender Anadolu kentlerinden biri olan Uşak'ta iplik fabrikaları kuruldu Bu fabrikalan kuranlar, halı ticaretiyle u raşan Uşaklı Müslüman tüccarlardı Kurtuluş Savaşı sırasında kısa bir süre ulusal güçlerden bir bölümünün karargahı olarak kullanılan Uşak, iki yıl Yunan ordusunun işgali altında kaldı, işgalden kurtuldu unda büyük bölümü yanmış ve yıkılmış durumda olan kent bir süre kendisini toparlayamadı Şeker fabrikasın in kuruluşu bile beklenen sonucu vermedi 1953'te il merkezi olmasmın ardından bazı yatırımların yöreye yönelmesi kentin gelişiminde etkili oldu


DENİZLİ

İö 3 yüzyılda Selevkoslar tarafından bugünkü Eskihisar köyü yakınında kurulan Laodikeia, yöreye 11 yüzyılda gelen Türkmenler tarafından Ladikolarak adlandırıldı13 yüzyılda Ladik'in 6 km kadar Güneyindeki daha sulak bir yerleşme yeri olan Donguzlu ya da Tonguzlu köyü önem kazanıp gelişmeye başladı Ladik halkının taşındı ı bu yeni yerleşmenin adı daha sonra Ladik-Dengizlibiçiminde de söylenerek Denizli'ye dönüştü îlin orta-batı kesiminde yer alan Denizli kentinden İsparta ve Burdur'u Aydın üzerinden îzmir'e ba layan E-24 Karayolu geçer, Güneydo usunda askeri amaçla kullanılan alanlar bulunan kent, anayollara do ru dairesel biçimde gelişmiştir Demiryolu ulaşımı olana ına da sahip olan Denizli kenti Ege Bölgesi'nin ça daş görünümlü ve gelişmiş büyük kentlerinden biridir


ÇORUM

Kentin kuruluşu ve adinin kayna ına ilişkin çeşitli söylenceler vardır, îö 3 yüzyılda Anadolu'ya gelen Galatlar'ın Trokmu kolunun yerleşti i Çorum yöresine Trokmoi adı verildi i bilinir Burada kurulan kente verilen Trokmu adinin zamanla Toromku onun da Çorumlu'ya dönüştü ü söylenir Evliya Çele bi ise Çorum Kalesi'nin Selçuklu döneminde yapıldı ım belirttikten sonra, havasıyla suyunun,hastalıklılara iyi geldi ini yazar Evliya Çelebi'ye göre Kılıç Arslan, o lu Yakub Mirza ile çorlu (hastalıklı) kişileri iyileşmeleri için buraya göndermiş, hastalar iyileşince de bu yerleşim yerine Çorum adı verilmiş Evliya Çelebi ayrıca, adın "çor Rum"dan geldi inin söylendi in! de yazarKuruluş tarihi kesin olarak bilinmeyen yerleşim yeri Bizans döneminde Nikonia adıyla anılıyorduhastalıklılara iyi geldi ini yazar Evliya Çelebi'ye göre Kılıç Arslan, o lu Yakub Mirza ile çorlu (hastalıklı) kişileri iyileşmeleri için buraya göndermiş, hastalar iyileşince de bu yerleşim yerine Çorum adı verilmiş Evliya Çelebi ayrıca, adın "çor Rum"dan geldi inin söylendi in! de yazarKuruluş tarihi kesin olarak bilinmeyen yerleşim yeri Bizans döneminde Nikonia adıyla anılıyordu

KONYA

Alaeddin Tepesi'nde yapılan kazı ve araştırmalar, buradaki ilk yerleşimverinin günümüzden yaklaşık 4000 yıl önce kuruldu unuortaya koymaktadır, ikonion adıyla anılan yerleşme, Eskiça da Likaonya'nın merkeziy di Roma döneminde İconium olarak adlandırılan kent, Hıristiyanlık'ın ilk yıllarında önemli bir dinsel merkezdi Kent Bizans döneminde Araplar tarafmdan Kuniya dendiDaha sonra Konieh ve Konia olarakta adlandırıldı

RIZE

Miletli denizciler tarafmdan bir ticaret kolonisi olarak kurulan kent, eskiden Rhizios, Rhizus ve Rhiza adlarıyla anılırdı Kent ilin batı kesiminde, fırtınalara karşı korunaklı bir koyun kıyısında yer alırDar olan kıyı kesimi doldurularak yerleşme alanı genişletilen kentin hemen ardında çay bahçeleri başlar Kıyı boyunca gelişmesin! sürdüren kentten Sarp sınır kapışı ile Hopa'yı Trabzon'a ba layan Karadeniz kıyı yolu geçer Kente bir yandan kırsal kesimden göç olurken, kısıtlı geçim kaynakları nedeniyle kentten de başka kentlere göç olur Kentteki başlıca e itim ve kültür kurumu Karadeniz Üniversitesi'ne ba lı Rize Meslek Yüksekokulu'dur

ORDU

Bugünkü kentin kuzeybatısında yer alan Bozukkale yöresinde kahntılanna rastlanan Kotyora yerleşmesi, ilkça da Sinope adıyla anılan Sinop'tan gelen Miletli denizciler tarafmdan İö 8 yüzyılda kurulmuş bir ticaret kolonisiydiYöreye Türkmenler'in gelişinden sonra Kotyora önemini yitirdi 16 yüzyılda, şimdiki Ordu kentinin güneyinde yer alan Eskipazar köyü yakınında kalıntıları bulunan Bayramlı yerleşmesi önem kazanmaya başladı Türkler'in kurdu u bir yerleşim yeri olan Bayramlının Karadeniz kıyısındaki iskelesi de Bucak'tı 19 yüzyılda, Ordu da denen Bayramlı sönükleşirken Bucak adlı yerleşim yeri önem kazanmaya ve gelişmeye başladı Bunun üzerine 1869'da kaza merkezi yapılan bu yerleşmeye Bayramlı'nın öteki adı verilerek Ordu dendi Bülbül Deresi'nin Karadeniz'e döküldü ü kesimde kurulan ve bir cami ile çarşıdan oluşan bu küçük yerleşim yeri daha sonra kıyı boyunca kuzeye ve batıdaki Boztepe etekleme do ru geliştiGünümüzde da lık alanlar nedeniyle batıya ve güneye do ru gelişemeyen kent, kıyı yolu boyunca do uya do ru büyümektedir Tarihsel merkezi batı kesimde kalan kentin yerleş me alanı olarak de erlendirilemeyen Boztepe etekleri ile kıyı yolu çevresi dinlenme yeri ve gezi alanı olarak kullanılır Kentin konut alanları Bülbül ve Civil dereleri arasında yo unlaşır Karadeniz kıyışım izleyen karayolu kenti bölgenin öteki merkezlerine ba lar Kentteki başlıca e itim ve kültür kurumu Karadeniz Teknik Üniversitesi'ne ba lı Ordu Meslek Yüksekokulu'dur

ZONGULDAK

Zonguldak kenti ildeki kentsel yerleşmeler arasında en yeni olanıdır İlkça da Sandra adıyla anılan Üzülmez Deresi'nin a zındaki bataklı ın kıyısında yer alan balıkçı köyüne eskiden Sandraka ya da Sandrake denirdi Günümüzdeki adı, buradaki sazhk ve bataklıklara verilen "zongalık" adından kaynaklanır

KARAMAN

Hititler döneminde kuruldu u sanılan kentin bilinen ilk adı Laranda'dır Selçuklu döneminde adı Larende'ye dönüşen kent, Osmanlı döneminde de aynı adla anıldı 15 yüzyılda yöreye egemen olan Karamano ulları, Larende'yi merkez yaptılar ve kendi adlarından ötürü buraya Karaman adrnı verdiler Kent, il topraklarının kuzey kesiminde yer alır Geniş bir tarımsal alanın ortasında bulunan Karaman, ilin en önemli ticaret, ulaşım, sanayi ve hizmet merkezidir Başta un ve Sümerbank'ın dokuma fabrikası olmak üzere bazı sanayi tesislerinden oluşan küçük bir sanayi sitesi bulunan kentte tarımsal ürün ticaretiyle u raşan birçok işyeri vardır

BALIKESIR

Balıkesir kenti, ilin orta kesiminde ve adım verdi i ovanın batısında kurulmuştur Roma imparatoru Hadrianus'un adı verilerek Had-rianotherai olarak adlandınlan kentte Hadrianus, Yunanca "eski kale" anlamına gelen Paleocastra adlı bir şato yaptırdı Bahkesir adinin buradan kaynaklandı ı söylenir Bazı kaynaklara göre Selçuklular'ın kente Balak Hisar ya da Balık Hisar dedikleri bilinmektedir Başka bir söylentiye göre ise kente, "balı çok" anlamında Balıkesir denmiştir

BİLECİK

adının nereden geldi i konusunda çeşitli söylentiler vardırBunlardan bir tanesine göre do udan gelen bir topluluk Bilecik yöresinde kuracakları kentin temellerini kazmaya başlar Bir gün haberleri olmaksızın, kullandıkları araç ve gereçlerin başka bir yere taşınmış oldu unu görürler Bu olay temel kazma süresi içinde birkaç kez yinelenir, araç ve gereçler hep aynı yere taşınır Toplulu un yaşlı üyelerindenbiri bu durum karşısında "Bileydik kentin temellerini buraya atardık" der Söylentiye göre bu "bileydik" sözü zamanla de işerek Bilecik olmuştur Yapılan araştırmalar îö 3000'de Bilecik yöresinde bazı yerleşme yerlerinin kurulmuş oldu unu göstermektedir, îö 1200'lerde Frigler'in egemenli ine giren bölge, daha sonra Persler'e ba landıBitinya ve Roma yönetiminden sonra Bizans sınırları içinde kalan Bilecik'te, Belokome Kalesi adıyla bilinen bir kale vardı Kentin 4 km güneybatısındaki Agrilion ile 25 km do usundaki Belokome kentlerinin kalıntıları günümüzde görülebilir

[CaLaFaLaS]

GÜzel Bİlgİler TeŞekkÜrler